Ủy thác xuất nhập khẩu là gì: quy định, quy trình và hợp đồng ủy thác

Ủy thác xuất nhập khẩu là việc bên nhận ủy thác đứng tên mình ký hợp đồng mua bán với đối tác nước ngoài và làm thủ tục cho bên ủy thác, theo điều kiện hai bên thỏa thuận, và nhận thù lao. Cơ sở pháp lý là Điều 155 đến Điều 165 Luật Thương mại 2005.
Bài này giúp bạn phân biệt ủy thác với tự xuất nhập khẩu và thuê đại lý hải quan, nắm quyền nghĩa vụ các bên và các điểm cần ghi trong hợp đồng. Lưu ý quan trọng nhất: bên nhận ủy thác đứng tên tờ khai và là người nộp thuế, nên tên trên mọi chứng từ phải thống nhất.
TÓM TẮT QUY ĐỊNH ỦY THÁC XUẤT NHẬP KHẨU
- Khái niệm: Bên nhận ủy thác mua bán hàng hóa với danh nghĩa của mình theo điều kiện thỏa thuận với bên ủy thác và nhận thù lao (Điều 155 Luật Thương mại 2005).
- Bên nhận ủy thác: Phải là thương nhân kinh doanh mặt hàng phù hợp với hàng được ủy thác.
- Hợp đồng: Lập thành văn bản hoặc hình thức tương đương; không được ủy thác lại nếu bên ủy thác không chấp thuận bằng văn bản.
- Người nộp thuế: Tổ chức nhận ủy thác xuất khẩu, nhập khẩu là người nộp thuế theo Điều 3 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016.
- Chứng từ: Tên người mua hoặc người bán trên hợp đồng, hóa đơn, vận đơn, C/O và tờ khai phải thống nhất là bên nhận ủy thác.

Ủy thác xuất khẩu và ủy thác nhập khẩu là gì
Điều 155 Luật Thương mại 2005 định nghĩa ủy thác mua bán hàng hóa là hoạt động thương mại, theo đó bên nhận ủy thác thực hiện việc mua bán hàng hóa với danh nghĩa của mình theo điều kiện đã thỏa thuận với bên ủy thác và được nhận thù lao ủy thác.
- Ủy thác xuất khẩu: chủ hàng trong nước giao hàng cho bên nhận ủy thác; bên này ký hợp đồng bán cho người mua nước ngoài, đứng tên tờ khai xuất khẩu, nhận tiền rồi thanh toán lại cho chủ hàng sau khi trừ thù lao.
- Ủy thác nhập khẩu: bên ủy thác cần mua hàng nước ngoài nhưng không trực tiếp ký hợp đồng; bên nhận ủy thác ký hợp đồng mua, đứng tên tờ khai nhập khẩu, nộp thuế rồi giao hàng cho bên ủy thác.
Bên nhận ủy thác phải là thương nhân kinh doanh mặt hàng phù hợp với hàng được ủy thác (Điều 156). Bên ủy thác có thể là thương nhân hoặc không phải thương nhân (Điều 157).
Ủy thác khác gì tự xuất nhập khẩu và thuê đại lý hải quan
| Tiêu chí | Tự xuất nhập khẩu | Thuê đại lý hải quan | Ủy thác xuất nhập khẩu |
|---|---|---|---|
| Ai ký hợp đồng ngoại thương | Chủ hàng | Chủ hàng | Bên nhận ủy thác |
| Ai đứng tên người xuất khẩu, nhập khẩu trên tờ khai | Chủ hàng | Chủ hàng (đại lý khai thay) | Bên nhận ủy thác |
| Hợp đồng giữa hai bên trong nước | Không có | Hợp đồng đại lý làm thủ tục hải quan | Hợp đồng ủy thác |
Điều 3 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016 liệt kê người nộp thuế gồm chủ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và tổ chức nhận ủy thác xuất khẩu, nhập khẩu. Đại lý làm thủ tục hải quan chỉ là người nộp thuế thay khi được chủ hàng ủy quyền nộp thuế.
Quyền và nghĩa vụ của các bên
- Hình thức hợp đồng: hợp đồng ủy thác mua bán hàng hóa phải lập thành văn bản hoặc hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương (Điều 159).
- Ủy thác lại: bên nhận ủy thác không được ủy thác lại cho bên thứ ba, trừ khi bên ủy thác chấp thuận bằng văn bản (Điều 160).
- Bên ủy thác (Điều 163): cung cấp thông tin, tài liệu cần thiết; trả thù lao và chi phí hợp lý; giao tiền, giao hàng đúng thỏa thuận; liên đới chịu trách nhiệm nếu bên nhận ủy thác vi phạm pháp luật do bên ủy thác gây ra.
- Bên nhận ủy thác (Điều 165): mua bán theo thỏa thuận; thông báo các vấn đề liên quan; làm theo chỉ dẫn phù hợp thỏa thuận; bảo quản hàng, tài liệu; giữ bí mật; giao tiền, giao hàng đúng thỏa thuận; liên đới chịu trách nhiệm về vi phạm của bên ủy thác nếu có một phần lỗi của mình.
Các nghĩa vụ trên áp dụng khi hợp đồng không có thỏa thuận khác, nên hợp đồng ủy thác nên ghi rõ từng điểm thay vì dựa vào quy định chung.
Những điểm nên ghi trong hợp đồng ủy thác
- Phạm vi ủy thác: chỉ ký hợp đồng và khai hải quan, hay cả thuê vận tải, mua bảo hiểm, thanh toán quốc tế.
- Thù lao ủy thác, cách tính (theo lô, theo phần trăm trị giá) và các chi phí được hoàn.
- Bên chịu thuế, phí và cách chuyển tiền thuế cho bên nhận ủy thác trước khi nộp.
- Trách nhiệm khi hàng bị ấn định thuế, xử phạt, phải tái xuất hoặc bị khiếu nại chất lượng.
- Quyền sở hữu hàng hóa trong thời gian bên nhận ủy thác đứng tên.
- Thời hạn bàn giao hàng, chứng từ và quyết toán.
Lưu ý về chứng từ khi ủy thác
Vì bên nhận ủy thác đứng tên, tên người mua hoặc người bán trên hợp đồng, hóa đơn, vận đơn, C/O và tờ khai phải thống nhất là bên nhận ủy thác. Lệch tên giữa các chứng từ có thể làm mất ưu đãi thuế theo C/O hoặc khiến hải quan yêu cầu giải trình.
Điều kiện giao hàng trong hợp đồng ngoại thương cũng quyết định ai chịu cước, bảo hiểm và làm thủ tục ở đầu nào, xem thêm FCA, CIF và DDP.
Công cụ Zlog cho lô hàng của bạn
Zlog đối chiếu chéo hợp đồng, hoá đơn, packing list, vận đơn và C/O, chỉ ra chỗ lệch kèm gợi ý cách sửa. Tải hoá đơn, packing list, vận đơn lên, Zlog tách dòng hàng, gợi ý mã HS, tính thuế tham khảo và xuất Excel để nhập ECUS.
Quy trình 5 bước ủy thác nhập khẩu

Bước 1: Kiểm tra chính sách mặt hàng. Xác định mã HS, giấy phép, kiểm tra chuyên ngành; bên nhận ủy thác phải kinh doanh mặt hàng phù hợp và đáp ứng điều kiện của mặt hàng đó.
Bước 2: Ký hợp đồng ủy thác. Ký hợp đồng ghi phạm vi công việc, thù lao, bên chịu thuế và chi phí, thời hạn chuyển tiền, trách nhiệm khi hàng bị phạt hoặc phải tái xuất.
Bước 3: Ký hợp đồng ngoại thương. Bên nhận ủy thác ký hợp đồng mua theo điều kiện bên ủy thác chấp thuận, rồi thu thập hóa đơn, phiếu đóng gói, vận đơn, C/O, giấy phép nếu có.
Bước 4: Khai hải quan và nộp thuế. Bên nhận ủy thác khai tờ khai, nộp thuế và thông quan.
Bước 5: Giao hàng và quyết toán. Giao hàng cho bên ủy thác, quyết toán thù lao, chi phí và thuế đã nộp hộ.
Kinh nghiệm thực tế
Thống nhất tên trên mọi chứng từ
Ghi rõ trách nhiệm khi bị phạt
Chọn bên nhận ủy thác đủ điều kiện
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Ủy thác xuất khẩu là gì?
Ủy thác xuất khẩu là việc chủ hàng giao cho thương nhân khác đứng tên mình ký hợp đồng bán hàng ra nước ngoài và làm thủ tục xuất khẩu, rồi nhận thù lao ủy thác. Cơ sở pháp lý là Điều 155 đến Điều 165 Luật Thương mại 2005.
Ủy thác xuất nhập khẩu là gì?
Đây là hoạt động ủy thác mua bán hàng hóa, theo đó bên nhận ủy thác thực hiện việc mua bán với danh nghĩa của mình theo điều kiện thỏa thuận với bên ủy thác và được nhận thù lao (Điều 155 Luật Thương mại 2005).
Ủy thác nhập khẩu thì ai nộp thuế nhập khẩu?
Điều 3 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016 liệt kê tổ chức nhận ủy thác xuất khẩu, nhập khẩu là người nộp thuế. Hai bên thỏa thuận trong hợp đồng ai chịu chi phí thuế và cách chuyển tiền.
Hợp đồng ủy thác xuất nhập khẩu có bắt buộc lập thành văn bản không?
Có. Điều 159 Luật Thương mại 2005 quy định hợp đồng ủy thác mua bán hàng hóa phải lập thành văn bản hoặc hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương.
Bên nhận ủy thác có được ủy thác lại cho công ty khác không?
Không, trừ khi bên ủy thác chấp thuận bằng văn bản (Điều 160 Luật Thương mại 2005).
Ủy thác nhập khẩu khác gì thuê đại lý hải quan?
Khi ủy thác, bên nhận ủy thác ký hợp đồng ngoại thương và đứng tên người nhập khẩu. Khi thuê đại lý hải quan, chủ hàng vẫn là người nhập khẩu, đại lý chỉ khai thay.
Thông tin tra cứu tháng 11/2026. Mã HS, thuế suất và chính sách quản lý cần đối chiếu theo hàng hoá cụ thể và văn bản hiện hành tại thời điểm khai báo.
NHÓM ZALO TƯ VẤN HS CODE
Gửi mô tả hàng hoá, hỏi mã HS, thuế và thủ tục xuất nhập khẩu ngay trong nhóm Zalo